"Er werd mij geleerd om racisme enkel in individuele handelingen van gemeenheid te zien, niet in onzichtbare systemen die aan mijn groep dominantie verlenen"

door Peggy McIntosh

In pogingen om materiaal van vrouwenstudies in de rest van het curriculum binnen te brengen, heb ik vaak gemerkt hoe mannen onbereid zijn om toe te geven dat zij overgepriviligeerd zijn, ook al geven ze misschien toe dat vrouwen benadeeld worden. Ze zeggen misschien dat ze zich zullen inspannen om de status van vrouwen te veranderen, in de maatschappij, de universiteit, of het curriculum, maar ze kunnen of willen de idee om die van mannen te verminderen niet steunen. De voordelen die mannen halen uit de benadeling van vrouwen worden omringd door een ontkenning die neerkomt op een taboe. Deze ontkenning beschermt mannelijke privileges van volledig erkend, verminderd of beëindigd te worden.

Toen ik het fenomeen van mannelijke privileges doordacht, realiseerde ik me dat er hoogst waarschijnlijk een fenomeen van wit privilege was dat op een gelijkaardige manier ontkend en beschermd werd, aangezien hiërarchieën in onze maatschappij verweven zijn. Als wit persoon realiseerde ik me dat ik geleerd had om racisme te begrijpen als iets wat anderen in een nadeel plaatst, maar blind te blijven voor om één van haar dimensies, namelijk witte privileges die mij in een voordeel plaatsen.

Ik denk dat witten zorgvuldig geleerd wordt witte privileges niet te herkennen, zoals mannen geleerd wordt mannelijke privileges niet te herkennen. Dus ben ik op een ongeschoolde manier beginnen te vragen wat het is om witte privileges te hebben. Ik ben witte privileges gaan zien als een onzichtbaar pakje van onverdiende voordelen waarop ik elke dag kan rekenen en winst uit kan halen, maar waarover ik onwetend moet blijven. Witte privileges zijn zoals een onzichtbare gewichtsloze knapzak met speciale voorzieningen, kaarten, paspoorten, codeboeken, visas, kleding, werktuigen, en blanco cheques.

Witte privileges beschrijven maakt iemand opnieuw verantwoordelijk. Net zoals we in vrouwenstudies werken om mannelijke privileges zichtbaar te maken en mannen vragen om een deel van hun macht op te geven, zo moet iemand die schrijft over het hebben van witte privileges vragen, "wat ga ik doen, nu ik het beschreven heb, om het te verminderen of het te beëindigen?"

Nadat ik me realiseerde hoezeer mannen functioneren vanuit een basis van onerkende privileges, begreep ik dat veel van hun onderdrukkend gedrag onbewust was. Toen herinnerde ik me de veelvuldige beschuldigingen van vrouwen van kleur dat witte vrouwen die ze ontmoeten onderdrukkend zijn. Ik begon te begrijpen waarom wij als even onderdrukkend gezien worden, ook al zien we onszelf niet op die manier. Ik begon de manieren te tellen waarop ik geniet van onverdiend huidprivilege en waarop ik geconditioneerd ben tot vergeetachtigheid over het bestaan van dit privilege.

Mijn scholing gaf me geen training in het zien van mezelf als onderdrukker, als een onfair bevoordeelde persoon, of als medewerker van een beschadigde cultuur. Er werd mij geleerd mezelf te zien als een individu wiens morele status afhing van haar individuele morele wil. Mijn scholing volgde het patroon dat mijn collega Elizabeth Minnich alsvolgt aanduidt: witten worden geleerd om over hun leven te denken als moreel neutraal, normatief, en gemiddeld, en ook nog ideaal, zodat wanneer we werken aan betere condities voor anderen, dit gezien wordt als werk dat "hen" toe zal laten om meer als "ons" te zijn.

Dagelijkse gevolgen van witte privileges

Ik besloot om aan mezelf te proberen werken door tenminste een aantal van de dagelijkse gevolgen van witte privileges in mijn leven te identificeren. Ik heb die omstandigheden gekozen waarvan ik denk dat ze in mijn geval iets meer verbonden zijn met huidskleurprivilege dan met klasse, religie, etnische status, of geografische locatie, hoewel al deze andere factoren natuurlijk onlosmakelijk verweven zijn. Voor zover ik weet kunnen mijn Afrikaans Amerikaanse co-werkers, vrienden en kennissen met wie ik dagelijks of regelmatig in contact kom in deze specifieke tijd, plaats en in dit soort werk, niet rekenen op de meeste van deze condities.

* Ik kan ervoor zorgen om het grootste deel van de tijd in het gezelschap van mensen van mijn etnische achtergrond te zijn als ik wil.

* Ik kan vermijden om tijd te spenderen met mensen die ik geleerd ben te wantrouwen en die geleerd hebben mijn soort of mij te wantrouwen.

* Als ik zou moeten verhuizen, kan ik er vrij zeker van zijn te huren of een huis te kopen in een buurt die ik mij kan veroorloven en waarin ik zou willen leven.

* Ik kan er vrij zeker van zijn dat mijn buren in zulke locatie neutraal of vriendelijk tegen me zullen zijn.

* Ik kan meestal alleen gaan winkelen, vrijwel zeker dat ik niet gevolgd of lastiggevallen zal worden.

* Ik kan de televisie aanzetten of de voorpagina van de krant openen en mensen van mijn etnische achtergrond uitgebreid vertegenwoordigd zien.

* Wanneer mij verteld wordt over onze nationale erfenis of "beschaving", is de boodschap dat mensen van mijn kleur het gemaakt hebben tot wat het is.

* Ik kan er vrij zeker van zijn dat mijn kinderen schoolmateriaal gegeven zal worden dat getuigt van het bestaan van hun etniciteit.

* Ik kan er vrij zeker van zijn een uitgever te vinden voor dit stuk over witte privileges als ik wil.

* Ik kan er vrij zeker van zijn dat mijn stem gehoord zal worden in een groep waarbinnen ik het enige lid ben van mijn etniciteit.

* Ik kan nonchalant zijn over het wel of niet luisteren naar iemand anders stem in een groep waar hij of zij het enige lid is van zijn/haar etniciteit.

* Ik kan een muziekwinkel binnenstappen en erop rekenen de muziek van mijn etniciteit vertegenwoordigd te zien, ik kan een supermarkt binnenstappen en de hoofdingrediënten die horen bij mijn culturele tradities vinden, ik kan een kapsalon binnenstappen en iemand vinden die mijn haar kan knippen.

* Of ik nu cheques, kredietkaarten of cash gebruik, ik kan erop rekenen dat mijn huidskleur het beeld van financiële betrouwbaarheid niet tegenwerkt.

* Het merendeel van de tijd kan ik ervoor zorgen mijn kinderen te beschermen tegen mensen die hen misschien niet mogen.

* Ik moet mijn kinderen niet leren zich bewust te zijn van systematisch racisme voor hun eigen dagelijkse bescherming.

* Ik kan er vrij zeker van zijn dat de leerkrachten en werkgevers van mijn kinderen hen zullen verdragen als ze passen bij de normen van de school en de werkplaats; mijn voornaamste bezorgheden over hen hebben niet te maken met het gedrag van anderen ten aanzien van hun etnische achtergrond.

* Ik kan met mijn mond vol praten zonder dat mensen dit aan mijn kleur wijten.

* Ik kan vloeken, of mezelf kleden met tweedehandskleding, of brieven niet beantwoorden, zonder dat mensen dit toeschrijven aan de slechte zeden, de armoede of de ongeletterdheid van mijn etniciteit.

* Ik kan publiekelijk spreken in een belangrijke mannelijke groep zonder mijn etnische achtergrond "terechtstaat".

* Ik kan het goed doen in een moeilijke situatie zonder dat de eer gegeven wordt aan mijn etnische achtergrond.

* Ik word nooit gevraagd te spreken voor al de mensen van mijn etnische groep.

* Ik kan onwetend blijven over de taal en gewoonten van mensen van kleur die de meerderheid van de wereld uitmaken zonder in mijn cultuur gestraft te worden voor zulke onwetendheid.

* Ik kan onze regering bekritiseren en praten over hoezeer ik haar politiek en gedrag vrees zonder als een culturele buitenstaander gezien te worden.

* Ik kan er vrij zeker van zijn dat wanneer ik vraag om te praten met de "verantwoordelijke persoon" ik dan iemand van mijn etnische achtergrond te zien krijg.

* Wanneer een verkeersagent me vraagt aan de kant te gaan staan of wanneer de belastingsinspectie mijn belastingsaangifte controleert, kan ik er zeker van zijn dat ik er niet uit gepikt ben omwille van mijn etnische achtergrond.

* Ik kan gemakkelijk posters, postkaarten, fotoboeken, wenskaarten, poppen, speelgoed en kindertijdschriften kopen die mensen van mijn etnische achtergrond tonen.

* Ik kan na de meeste bijeenkomsten van organisaties waartoe ik behoor naar huis gaan en me min of meer ingesloten voelen, eerder dan geïsoleerd, niet op mijn plaats, overtroffen in aantal, ongehoord, op afstand gehouden of gevreesd.

* Ik kan er vrij zeker van zijn dat een argument met een collega van een ander etnische achtergrond eerder haar/zijn kansen voor promotie in gevaar brengt dan die van mij.

* Ik kan er vrij zeker van zijn dat het mij in mijn huidige positie niet duur komt te staan wanneer ik ijver voor de promotie van een persoon van een ander etnische achtergrond, ook al zijn mijn collega's het niet met mij eens.

* Als ik stel dat er een racisme in het spel is, of dat er geen racisme in het spel is, zal mijn etnische achtergron mij meer geloofwaardigheid geven voor beide posities dan een persoon van kleur.

* Ik kan ervoor kiezen om allerhande actuele ontwikkelingen binnen etnische minderheden te negeren, of te bespotten, of ervan te leren, maar in alle gevallen kan ik manieren vinden om min of meer beschermd te zijn tegen negatieve gevolgen van elk van die keuzes.

* Mijn cultuur geeft me weinig angst om de perspectieven en macht van mensen van andere etnische achtergronden te negeren.

* Ik word er niet scherp op gewezen dat mijn vorm, houding of lichaamsgeur als een weerspiegeling van mijn etniciteit gezien zal worden.

* Ik kan me zorgen maken over racisme zonder gezien te worden als egoïstisch of iemand die handelt uit eigen belang.

* Ik kan een baan met een positieve actiewerkgever aannemen zonder dat mijn medewerkers vermoeden dat ik de baan kreeg vanwege mijn etnische achtergrond.

* Als mijn dag, week of jaar slecht loopt, moet ik mezelf niet afvragen of elke negatieve periode al dan niet ondertonen van racisme had.

* Ik kan er vrij zeker van zijn mensen te vinden die met me willen praten en me advies willen geven over mijn volgende stappen op professioneel vlak.

* Ik kan vele keuzes overlopen; sociaal, politiek, denkbeeldig of professioneel, zonder mezelf af te vragen of een persoon met mijn etnische achtergrond aanvaard of toegestaan zal worden te doen wat ik wil doen.

* Ik kan te laat komen op een bijeenkomst zonder dat mijn laatheid gewijd wordt aan mijn etnische achtergrond.

* Ik kan publieke voorzieningen kiezen zonder bang te zijn dat mensen van mijn etnische achtergrond niet binnen kunnen of slecht behandeld zullen worden.

* Ik kan er zeker van zijn dat mijn etnische achtergrond niet tegen mij zal werken wanneer ik wettelijke of medische hulp nodig heb.

* Ik kan mijn activiteiten op zo'n manier organiseren dat ik nooit gevoelens van afwijzing omwille van mijn etniciteit zal moeten ervaren.

* Ik kan er zeker van zijn dat mijn etniciteit niet het probleem is wanneer ik weinig geloofwaardigheid heb als leider.

* Ik kan gemakkelijk academische cursussen en instituties vinden die enkel aandacht hebben voor mensen van mijn etnische achtergrond.

* Ik kan beeldtaal en verbeelding in alle kunstdomeinen vinden die de ervaringen van mijn etniciteit vertegenwoordigen.

* Ik kan creme om onvolkomenheden te bedekken of pleisters in "huids"kleur kiezen die min of meer passen bij mijn huid.

* Ik kan alleen reizen of met mijn partner zonder vernedering of vijandigheid te verwachten van degene die ons bedienen.

* Ik heb geen moeilijkheden buurten te vinden waar mensen ons gezin goedkeuren.

* Mijn kinderen worden teksten en lessen gegeven die impliciet onze soort van familie steunen en die zich niet keren tegen mijn keuze van huishoudelijk partnerschap.

* Ik zal mij welkom en "normaal" voelen in de gebruikelijke paden van het leven, zowel institutioneel als sociaal.

Ontwijkend en voortvluchtig

Ik vergat herhaaldelijk elk van de bewustwordingen op deze lijst tot ik ze neerschreef. Voor mij blijkt wit privilege een ontwijkend en voortvluchtig objecten te zijn. De druk om te ontwijken is groot, want door dit soort van privileges onder ogen te zien moet ik de mythe van meritocracy opgeven. Als deze dingen waar zijn, dan is dit niet zo'n vrij land; iemands leven is niet wat iemand er zelf van maakt; vele deuren openen zich voor bepaalde mensen omwille van eigenschappen die niet de hunne zijn.

In het uitladen van deze onzichtbare knapzak van witte privileges, heb ik omstandigheden van dagelijkse ervaringen opgenoemd die ik ooit als vanzelfsprekend beschouwde. Ik dacht bovendien dat elk van deze rechten niet slecht waren voor zij die ze bezitten. Nu denk ik dat we een fijner gedifferentieerde taxonomie van privilege nodig hebben, want sommige van deze privileges zijn slechts wat men zou willen voor iedereen in een rechtvaardig land, en andere geven een vergunning om onbeleefd, onwetend, arrogant, en destructief te zijn.

Ik zie een patroon dat door de matrix van witte privileges loopt, een patroon van veronderstellingen die doorgegeven zijn aan mij als een wit persoon. Dat er één dominante culturele turf was; dat het mijn eigen turf was, en ik van degenen was die de turf konden controleren. Mijn huidskleur was een voordeel bij elke stap die ik geleerd was te willen maken. Ik kon over mezelf denken als iemand die er in grote mate bij hoort en die sociale systemen voor mezelf doet werken. Ik kon vrijelijk afgeven op of vrezen voor alles buiten de dominante culturele vormen, ik kon deze verwaarlozen of er onwetend over zijn. En als deel van de dominante cultuur kon ik haar ook redelijk vrij bekritiseren.

In de mate waarin mijn etnische groep zelfzeker, comfortabel en onwetend gemaakt werd, werden andere groepen waarschijnlijk onzelfzeker, oncomfortabel, en vervreemd gemaakt. Witheid beschermde me van veel soorten vijandigheid, ellende en geweld, die ik subtiel geleerd was af te schuiven op mensen van kleur.

Het woord "privilege" lijkt me nu om deze reden misleidend. We denken meestal aan privilege als een begunstigde positie, verdiend of verkregen bij geboorte of door geluk. Sommige van de omstandigheden die ik hier beschreven heb werken echter systematisch om bepaalde groepen machtiger te maken. Zulke privileges verlenen simpelweg dominantie omwille van iemands etniciteit of sekse.

Verdiende kracht, onverdiende macht

Ik wil dan ook een onderscheid maken tussen verdiende kracht en onverdiende macht. Verleende privileges kunnen soms op kracht lijken, terwijl het in feite toelating geeft te ontsnappen of te domineren. Maar niet alle privileges in mijn lijst zijn persé schadelijk. Sommigen, zoals de verwachting dat buren beleefd tegen je zullen zijn, of dat je etnische achtergrond niet tegen je speelt in de rechtbank, zouden de norm moeten zijn in een rechtvaardige maatschappij. Anderen, zoals het privilege om minder machtige mensen te negeren, verwringen zowel de menselijkheid van de houders als die van de negeerde groepen.

We kunnen op zijn minst beginnen een onderscheid te maken tussen positieve voordelen, die we kunnen helpen verspreiden, en negatieve soorten voordelen, die altijd onze huidige hiërarchieën zullen bevestigen tenzij we ze verwerpen. Het gevoel te behoren tot de menselijke cirkel, in de woorden van de oorspronkelijke bewoners van Amerika, zou bijvoorbeeld niet gezien moeten worden als een privilege voor enkelen. Ideaal gezien is het een onverdiende titel. Op dit moment is het een onverdiend voordeel, aangezien slechts enkelen hierover beschikken. Dit werkstuk is het resultaat van een proces van te beginnen zien dat een deel van de macht die ik oorspronkelijk zag als deel mens-zijn tout court (in de Verenigde Staten) in feite bestond uit onverdiend voordeel en verleende dominantie.

Ik heb weinig mannen ontmoet die zich echt zorgen maakten over systematische, onverdiende mannelijke voordelen en verleende dominantie. De vraag voor mij en anderen zoals ik is dus of we zoals hen zullen zijn, of we daarentegen ons echt grote zorgen beginnen maken, zelfs kwaad worden, over onverdiend etnische voordeel en verleende dominantie, en als dat het geval is, wat we dan gaan doen om deze privileges te verminderen. In elk geval moeten we meer werk verrichten door te analyseren hoe deze privileges ons leven vorm geven. Velen, misschien de meeste, van onze witte studenten (in de Verenigde Staten) denken dat racisme hen niet beïnvloedt omdat ze geen mensen van kleur zijn; zij zien "witheid" niet als een etnische identiteit. Daarbij aansluitend moeten we gelijktijdig de dagelijkse ervaring van voordeel op basis van leeftijd, fysieke bekwaamheid of voordeel gerelateerd aan nationaliteit, religie, of seksuele oriëntatie onderzoeken, aangezien ras en sekse niet de enige voordeel gevende functionerende systemen zijn.

De moeilijkheden en soorten van woede die de opdracht van het zoeken naar parallellen omringen, zijn groot. Aangezien racisme, seksisme, en heteroseksisme niet hetzelfde zijn, zouden de voordelen die met hen geassocieerd worden ook niet dezelfde moeten zijn. Daarbij aansluitend is het moeilijk aspecten van onverdiend voordeel die meer gebaseerd zijn op sociale klasse, economische klasse, 'ras' , religie, sekse, en etnische identiteit dan op andere factoren te ontwarren. Alle vormen van onderdrukking zijn verweven, zoals de leden van het Combahee River Collective verklaarden in hun "Black Feminist Statement" van 1977.

Eén factor lijkt duidelijk bij al de verweven onderdrukkingen. Ze nemen zowel actieve vormen aan, die we kunnen zien, als ingebedde vormen, die we als een lid van de dominante groepen geleerd worden niet te zien. In mijn klasse en positie zag ik mezelf niet als een racist omdat er mij geleerd werd racisme enkel in individuele handelingen van gemeenheid te zien, en nooit in onzichtbare systemen die ongevraagde raciale en etnische dominantie van bij de geboorte aan mijn groep gaven.

Het systeem afkeuren zal niet genoeg zijn om het te veranderen. Er werd mij geleerd dat racisme kon eindigen als witte individuen hun houding veranderden. Maar een "witte" huid in de Verenigde Staten opent vele deuren voor witten of we nu wel of niet de manier waarop dominantie verleend wordt aan ons afkeuren. Individuele handelingen werken verzachtend maar kunnen deze problemen niet stoppen.

Om sociale systemen te herontwerpen moeten we eerst hun kolossale ongeziene grootte erkennen. De stiltes en ontkenningen die privileges omringen zijn hier het politieke sleutelgereedschap. Ze houden het denken over gelijkheid en billijkheid onvolledig, en beschermen onverdiend voordeel en verleende dominantie door dit taboe te maken. De meeste praatjes van witten over gelijke kansen lijken me nu over gelijke kansen te gaan om in een positie van dominantie te komen, terwijl ondertussen ontkend wordt dat systemen van dominantie bestaan.

Het lijkt mij dat (in de Verenigde Staten) onwetendheid over witte voordelen, zoals onwetendheid over mannelijke voordelen, er sterk ingebakken wordt om op die manier de mythe van de meritocratie, de mythe dat democratische keuze gelijk toegankelijk is voor iedereen, in stand te houden. Door de meeste mensen onwetend te houden dat de vrijheid tot zelfzekere actie slechts voor een klein aantal mensen bestemd is, worden diegenen met macht op een voetstuk geplaatst en blijft macht behouden in de handen van dezelfde groepen die al de meeste macht hebben.

Alhoewel systematische verandering vele jaren duurt, zijn dit dringende vragen voor mij, en naar ik vermoed, voor anderen zoals mij, als we ons dagelijks bewustzijn verhogen over de voordelen van lichtgekleurd te zijn. Wat zullen we doen met deze kennis? Zoals we weten uit onze ervaringen met mannen, is het een open vraag of we ervoor zullen kiezen om deze onverdiende voordelen te gebruiken, en of we willekeurig toegekende macht zullen gebruiken om te proberen machtssystemen op grotere basis te reconstrueren.

(vertaald door NextGenderation Brussel)